GÜNDEM

Osmanlı'da Ramazan nasıl olurdu?

Osmanlı dönemin'de ki Ramazan ayı yaşımını anlayabilmek için, öncelikle toplumsal durumu analiz etmemiz gerekir. Peki Osmanlı'da ki toplum ne tür bir toplum idi?Osmanlı da halk arasında hoşgörü, saygı, ahlak, güzel davranışlar en üst boyuttaydı. Bu sebep ile örnek bir toplum yapısına sahip bir Devletti. Bu saygı çerçevesi içerisinde kurulmuş olan toplumsal durum nereden geliyor diye soranlarınız olmuştur. Bunun cevabı Türk adeti ve kültürü ile birlikte İslamın verdiği güzelliklere dayaniyor. Yani İslam adeta toplumda insanları birbirine bağlayan, saygı ve sevgiyi öğretip, daim eden bir alet halini almıştı. İslam zaten Rabbimizden bize gelen bir yaşam tarzıydı. Buna uyan bir toplum, ne güzel.bir tomplumdur...Osmanlı Halkının Ramazan ile kavuşması...Bu ahlaki boyutu da düzeyi de güçlü olan Osmanlı halkı Ramazanda nasıl bir yaşam sürüyordu?İlk olarak toplum arasında olan güzellikler devam ediyordu ve diğer tarafta ise Ramazanı- Şerifin gelişi ile birlikte tüm gelenekler başliyord…

III. Mustafa

Sultan Üçüncü Mustafa, 28 Ocak 1717 günü, İstanbul'da dünyaya geldi. Babası Sultan Üçüncü Ahmed, annesi Mihrişah Sultan'dır. Sultan Üçüncü Mustafa orta boylu, iri gözlü, yassı burunlu ve siyah sakallı idi. Heybetli ve kuvvetli bir vücuda sahipti. Çok iyi bir tahsil yaptı. Astroloji ile meşgul oldu. İslâm ve Osmanlı tarihlerini inceledi.
Sultan Üçüncü Mustafa, son derece dindar, tutumlu, müşfik, çalışkan ve cömert bir insandı. İki dakika süren ve İstanbul'un hemen hemen yarıdan fazlasını yıkan büyük depremde evlerini, yakınlarını kaybeden halka kendi kesesinden yardım etti. Adaletle hükmeder, haksızlıklara asla göz yummazdı. Yalandan, riyadan ve rüşvetten nefret ederdi. Asla gurura kapılmaz, büyüklük taslamaz, yapamayacağı işleri vaadetmezdi.
Sultan Üçüncü Mustafa, yenileşmenin gerektiği fikrindeydi ve ıslahat yapmak istiyordu. Prusya Kralı İkinci Frederik'in ıslahat hareketlerini duymuş, Ahmed Resmî Efendi'yi ona göndermişti. Prusya Kralı İkinci Frederik, Sultan Üçüncü Mustafa'ya Ahmed Resmî Efendi aracılığı ile başarısının üç altın anahtarı dediği öğütlerini gönderdi.
- Bol bol tarih okuyun, eski tecrübelerden faydalanın.
- Güçlü bir orduya sahip olmaya çalışın ve barış zamanında askerlerinizi sürekli eğitime tâbi tutun.
- Hazineniz daima parayla dolu bulunsun, ekonomiye önem verin.
Sultan Üçüncü Mustafa, bu öğütleri dinledikten sonra acı acı güldü. Sonra da "Biz de bunları yapmak niyetindeyiz, lâkin yolu nedir?" diye mırıldandı. Memleketine en büyük felâketin Rusya'dan geleceğini düşünüyordu. Müdafaa için geceli gündüzlü çalışarak her türlü hazırlığı yaptı. Savaşlarda kullanılmak üzere hazineyi altınla doldurdu.
Süveyş Kanalını bile açtırmayı düşünüyordu. Fakat iş başına getireceği yetenekli devlet adamlarının olmaması onu üzüyordu. Rus Savaşı sırasında üzüntüsünden hastalandı ve kalp yetmezliğinden dolayı 21 Ocak 1774 günü vefat etti.
Sultan Üçüncü Mustafa, orduda bir yenileşme gerektiği fikriyle hareket ediyordu. Askerlere eğitim kuralları getirdi. İtirazlara aldırmadan tüfeklere süngü taktırdı. Yeni bir tophane kurdurup güçlü toplar döktürdü. Bahriye, istihkâm ve topçu okulları açtı. Yaşlı subaylara bile eğitim mecburiyeti getirdi. Ordudaki ıslahat konusunda Baron de Tott adlı Macar uyruklu Fransız'dan çok yararlandı. Baron de Tott, Osmanlı topçu sınıfını yeniden ele alıp modernize etti ve askere Avrupa usûlü eğitim yaptırdı.
Sultan Üçüncü Mustafa şair bir padişahtı. Cihangir mahlasıyla yazdığı şiirleri çok meşhurdur. Şiirlere "el-fakir Mustafa Han-ı Sâlis" şeklinde imza atardı. Şiirlerinden birisinde şöyle der:
Yıkılupdur bu cihan sanmaki bizde düzele
Devlet-i çerh-i denî verdi kamu müptezele
Şimdi ebvâb-ı saadetle gezen hep hezele
İşimiz kaldı heman merhamet-i Lem Yezel'e.
Erkek çocukları: Üçüncü Selim, Mehmed
Kız çocukları: Şah Sultan, Fatma Sultan, Bekhan Sultan, Fatma Sultan, Hibetullah Sultan
Saltanatı sonundaki Osmanlı sınırları
Osmanlı İmparatorluğu
Prenslikler veya Beylerbeylikleri
İşgal edilmiş toprakları
Dönemin Önemli Olayları
Koca Ragıp Mehmet Paşa,III.Mustafa’nın kız kardeşi Saliha Sultan’la evlendi.-1757Sakarya nehri - Sapanca Gölü – İzmit Körfezi bağlantılı bir kanal açılmasına başlandı. Çalışmaların başlamasından bir süre sonra kanalın geçtiği arazinin sahipleriyle anlaşmazlık çıktı ve projeden vazgeçildi.-1759Laleli Camii’nin temeli atıldı (10 Nisan).-1760Üsküdar’da III. Mustafa’nın, annesi Mihriban Sultan adına yaptırdığı Ayazma Camii’nin yapımı tamamlanıp ibadete açıldı.-1761II. Mustafa’nın oğlu Şehzade Selim dünyaya geldi (24 Aralık).-1761Osmanlı – Prusya ticaret anlaşması imzalandı.-1761Sadrazam Ragıp Mehmet Paşa tarafından İstanbul Laleli Koska’da bir okul ve büyük bir kütüphane yapıldı.-1762Fransız şair Andre de Chenier, İstanbul Galata’daki evinde doğdu.-1762II. Mustafa, vakıflarına gelir sağlamak amacıyla İstanbul Sultanhamam’da Büyük Yeni Han’ı yaptırdı.-1763Koca Ragıp Paşa’nın ölümü üzerine Hamit Paşa veziriazamlığa getirildi (7 Nisan).-1763Altı aylık icraatından sonra Hamit Paşa görevden alındı, Köse Bahir Mustafa Paşa üçüncü defa veziriazamlığa getirildi (1 Kasım).-1763Laleli Camii’nin yapımı tamamlandı ve ibadete açıldı (9 Mart).-1764Köse Bahir Mustafa Paşa azledilip Muhsinzade Mehmet Paşa veziriazamlığa getirildi (28 Mart).-1765III. Mustafa, Kemerburgaz’da Ayvat Bendi’ni yaptırdı.-1765İstanbul’da iki dakika süren büyük depremde Fatih Camii ve diğer birçok cami hasar gördü. Şehir bir harabeye döndü. Yüzlerce insan öldü ve çok büyük maddi zarar (11 milyon kuruş) meydana geldi (22 Mayıs).-1766Muhsinzade Mehmet Paşa’nın yerine Silahtar Hamza Mahir Paşa veziriazamlığa getirildi (7 Ağustos).-1768Lehistan’ı himaye için Rusya’ya sefer açıldı (8 Ekim).-1768Silahtar Hamza Mahir Paşa görevden alınıp veziriazamlığa Yağlıkçızade Hacı Mehmet Emin Paşa getirildi (20 Ekim).-1768Kırım Hanı Kırım Giray, Güney Rusya seferinde Rusları mağlup etti (31 Ocak).-1769Veziriazam Yağlıkçızade Hacı Mehmet Emin Paşa, Rus seferine çıkmak için İstanbul’dan hareket etti (27 Mart).-1769I. Hotin Zaferi (1 Mayıs).-1769Boğdan Voyvodası Ligor, ordusu erzakını teminde ihmal ve ihaneti görüldüğünden görevden alındı ve İstanbul’a getirilerek idam edildi.-1769Divan –ı Hümayun tercümanı Nikolaki, Rus casusu olduğu anlaşılarak idam edildi.-1769II. Hotin Zaferi (12 Ağustos).-1769Sadrazam Mehmet Emin Paşa, cinnet derecesine varan ruhsal durumunun bozukluğu nedeniyle Dimetoka’ya sürgün edildi; yerine Moldovancı Ali Paşa getirildi (12 Ağustos). Emin Paşa orduyu zor durumda bıraktığı gerekçesiyle idam edildi.-1769Veziriazam Moldovancı Ali Paşa, orduyu Dinyester nehri üzerinden geçirirken, yükselen sular nedeniyle köprü faciası yaşandı; yıkılan köprüdeki yüzlerce asker sulara gömüldü (16 -17 Eylül).-1769Türkler tarafından tahliye edilen Hotin Kalesi, Rusların işgaline uğradı (21 Eylül).-1769Moldovancı Ali Paşa görevden alındı; İvazzade Halil Paşa veziriazamlığa getirildi (12 Aralık).-1769Mora Zaferi (9 Nisan).-1770Çeşme Deniz Faciası (7 Temmuz).-1770Kartal Savaşı’nda Osmanlı ordusu bozguna uğradı (1 Ağustos).-1770Limni adası geri alındı (22 Ekim).-1770İvazzade Halil Paşa azledildi; Bosna Valisi Silahtar Mehmet Paşa veziriazamlığa atandı (25 Ekim).-1770Or Kalesi, Ruslara teslim edildi (24 Haziran ). Kalenin teslimi sonucu Kırım elden çıktı.-1771Özi Kalesi’ne yürüyen Rus ordusu, kale muhafızı Ali Paşa tarafından bozguna uğratıldı (2 Ağustos-1771III. Selim Giray, Ruslar karşısında uğradığı yenilgi sonrası beraberindeki az bir kuvvetle İstanbul’a geldi (Ağustos).-1771Özi zaferinden sonra Yerköyü’nde 20 bin kişilik Rus ordusu, geri çekilmeye mecbur bırakıldı (12 Eylül).-1771Casusları vasıtasıyla Osmanlı ordusunun durumu hakkında bilgi toplayan Ruslar, Maçin ve Tulça kalelerini ele geçirdikten sonra Osmanlı kuvvetlerine hücum etti;bu durum karşısında askeri toplayamayan sadrazam geri çekildi (30 Ekim).-1771Silahtar Mehmet Paşa’nın azli sonrası Vidin muhafızı Muhsinzade Mehmet Paşa, ikinci kez veziriazamlığa getirildi (11 Aralık).-17711766 yılındaki depremde büyük hasar gören Fatih Camii’nin yerine yenisi yapılarak ibadete açıldı.-1771Prusya ve Avusturya’nın aracılığı ile Bükreş’e bir barış görüşmesi önerildi (9 Kasım), görüşmede bir sonuca varılmadı.-1772Mısır’da sultanlığını ilan eden asi Kölemen Cin Ali Bey kuvvetleri, Salihiyye Savaşı’nda mağlup edildi. Tutsak edildikten sonra öldürülen Cin Ali Bey’in kesik başı İstanbul’a gönderildi (1 Mayıs).-1773Ruslar Rusçuk önünde Dağıstanlı Ali Paşa ve Silistre önünde Osman Paşa tarafından çok ağır ve kanlı bozguna uğratıldı (29 Haziran ).-1773Lehistan; Rusya, Avusturya ve Prusya arasında bölüşüldü.-1773Osmanlı ordusu, Hacıoğlu Pazarcığı’nı ateşe verdikten sonra Varya’ya yönelen Rus ordusunu yendi ve Rus askeri perişan bir halde Babadağı’na çekildi (20 Ekim).-1773İstanbul Kasımpaşa’da deniz subayı yetiştirmek amacıyla Mühendishane-i Bahri-i Hümayun açıldı (18 Kasım).-177316 yıl 2 ay 22 gün Osmanlı Devleti’ne padişahlık yapan III. Mustafa, 57 yaşında vefat etti (21 Ocak).-1774

Yorumlar