GÜNDEM

Osmanlı'da Ramazan nasıl olurdu?

Osmanlı dönemin'de ki Ramazan ayı yaşımını anlayabilmek için, öncelikle toplumsal durumu analiz etmemiz gerekir. Peki Osmanlı'da ki toplum ne tür bir toplum idi?Osmanlı da halk arasında hoşgörü, saygı, ahlak, güzel davranışlar en üst boyuttaydı. Bu sebep ile örnek bir toplum yapısına sahip bir Devletti. Bu saygı çerçevesi içerisinde kurulmuş olan toplumsal durum nereden geliyor diye soranlarınız olmuştur. Bunun cevabı Türk adeti ve kültürü ile birlikte İslamın verdiği güzelliklere dayaniyor. Yani İslam adeta toplumda insanları birbirine bağlayan, saygı ve sevgiyi öğretip, daim eden bir alet halini almıştı. İslam zaten Rabbimizden bize gelen bir yaşam tarzıydı. Buna uyan bir toplum, ne güzel.bir tomplumdur...Osmanlı Halkının Ramazan ile kavuşması...Bu ahlaki boyutu da düzeyi de güçlü olan Osmanlı halkı Ramazanda nasıl bir yaşam sürüyordu?İlk olarak toplum arasında olan güzellikler devam ediyordu ve diğer tarafta ise Ramazanı- Şerifin gelişi ile birlikte tüm gelenekler başliyord…

IV. Murad

Sultan Dördüncü Murad, 26 Temmuz 1612 tarihinde, İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Birinci Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan'dır. Sultan Dördüncü Murad, uzun boylu, iri cüsseli, yuvarlak yüzlü ve heybetli bir padişahtı. Osmanlı Sultanlarının en kudretlilerinden biri olarak tarihe geçti. Son derece zeki, gözü pek, cesur, kuvvetli ve enerjik bir insandı.
Sultan Dördüncü Murad, çok iyi cirit ve ok atardı. Bu gücünü katıldığı savaşlarda da gösterdi. Din büyüklerine hürmet eder
Şeyhülislâm Yahya Efendi'ye "Baba" diye
hitap ederdi. İçki ve tütünü yasakladı. Gece sokağa çıkma yasağı koydu. Arapça'yı ve Batı dillerini çok iyi bilirdi. İlmi ve ilim adamlarını çok sever, fırsat buldukça ilim meclislerine gider, onları yeni çalışmalar yapmaları için teşvik ederdi. Sultan Dördüncü Murad döneminin önemli olaylarından biri de
Hezarfen Ahmed Çelebi'nin kanat takarak,
Galata Kulesi'nden Üsküdar'a uçmasıydı.
Sultan Dördüncü Murad, çevresinde olup bitenleri dikkatle takip eder insiyatifini kullanmakta asla tereddüt etmezdi. Hükümdarlığının ilk yıllarında annesinin etkisinde kaldıysa da daha sonra kadınların saltanatına son verdi; hain ve hilekâr sadrazamları şiddetle cezalandırdı. Memleket meselelerini yakından takip edip, çözümler üretmeye çalıştı. On yedi yıl hükümdarlık yaptıktan sonra, içkiye aşırı bağımlılığından dolayı henüz 28 yaşında vefat etti.
Sultan Dördüncü Murad'ın saltanatını iki devreye ayırmak mümkündür. Henüz on bir yaşında iken tahta geçtiğinden devlet işleri büyük ölçüde annesi Kösem Sultan'ın elinde yürümekteydi. Onunla birlikte olan vezirler, gözünün önünde Hafız Ahmed Paşa'yı askere parçalatmışlar, genç padişahı da korkuyla dehşete düşürmüşlerdir. Osmanlı memleketlerinde asayiş ve huzur kalmamış, zorbalar şehirleri ele geçirmişlerdi. Delikanlılık çağında idareyi bizzat ele aldıktan sonradır ki Sultan Dördüncü Murad biraz da şiddet yolu ile bütün zorbaları sindirmiş, tekrar devlet hakimiyetini kurmuştur. Tütün yasağı bahanesiyle kahvehanelerde toplanan işsiz, güçsüz, zorba takımını kontrol altında tutmuş, şiddetli ceza ve hattâ idamlarla tekrar idarî ve adlî nizamı kurabilmiştir.
Saltanatı sonundaki Osmanlı sınırları
Osmanlı İmparatorluğu
Prenslikler veya Beylerbeylikleri
İşgal edilmiş toprakları
Dönemin Önemli Olayları
II.Osman’ın kardeşlerinden en büyüğü olan Murat (IV. Murat) 12 yaşında tahta geçti (10 Eylül).-1623Kumandan Bekir Subaşı’nın ihaneti sonucu Bağdat, İranlılara teslim edildi. Irak’ın elden çıkması, Türk- İran savaşının başlamasına neden oldu (11-12 Ocak).-1624Kemankeş Kara Ali Paşa idam edildi; Çerkez Mehmet Paşa sadrazamlığa getirildi (3 Nisan).-1624Kırım’da çıkan isyan nedeniyle Kazaklar, Yeniköy ve Sarıyer’deki dükkanları yağmalayarak yakıp yıktılar (20 Temmuz).-1624Kayseri civarındaki Karasu Muharebesi’nde asi Abaza Paşa kuvvetleri mağlûp edildi (5 Eylül).-1624Balıkesir ve Aydın yörelerindeki Cennetoğlu isyanı bastırıldı.-1624Veziriazam Çerkez Mehmet Paşa’nın ölümü (28 Ocak) üzerine, aynı göreve, Diyarbakır Beylerbeyi Müezzinzade Hafız Ahmet Paşa getirildi (8 Şubat).-1625Karaharman Savaşı (Ekim).-1625Bağdat’ı kuşatan (13 Kasım) Hafız Ahmet Paşa, sekiz ay süren bir kuşatmadan sonra şehri ve kaleyi alamayarak İstanbul’a döndü.-1625Hafız Ahmet Paşa azledilip bu göreve eski veziriazamlardan Halil Paşa getirildi (1 Aralık).-1626Yeni veziriazam Halil Paşa, Abaza Paşa isyanını bastırmak üzere İstanbul’dan Üsküdar’a geçti (4 Aralık).-1626Ahıska’yı İran kuşatmasından kurtarmak için gönderilen Anadolu Beylerbeyi Dişlenk Hüseyin Paşa, asi Abaza Paşa kuvvetlerine yenildi (17 Ağustos).-162741 gün süren neticesiz bir kuşatmadan sonra ordu, Erzurum’dan Tokat’a hareket etti (25 Kasım).-1627Abaza Paşa’ya karşı başarısızlığı ve Erzurum seferinin adeta bir faciaya dönüşmesi sonucu, Veziriazam Halil Paşa azledilip, yerine Hüsrev Paşa ikinci kez sadrazamlığa getirildi (6 Nisan).-1628En büyük Osmanlı yazarlarından Veysi, Üsküp’te öldü (15 Ağustos).-1628Veziriazam Hüsrev Paşa, Erzurum’u ikinci kez kuşattı (5-6 Eylül).-1628II. Osman’ın (Genç Osman) kan davasını güderek altı yıldır Anadolu’da isyan halinde bulunan Erzurum Beylerbeyi Abaza Mehmet Paşa, affedilmek şartıyla teslim oldu (22 Eylül).-1628Mutasavvıf , şair Şeyh Aziz Mahmut Hüdai Efendi, İstanbul’da öldü (3 Ekim).-1628Veziriazam Hüsrev Paşa, asi Abaza Paşa ile beraber Erzurum’dan İstanbul’a döndü (9 Aralık).-1628Hemedan ve Bağdat seferine çıkan Veziriazam Hüsrev Paşa, İstanbul’dan hareket etti (10 Haziran).-1629Musul’dan hareket eden Osmanlı ordusu (28 Ocak), Kerkük sancağının eski merkezi Gülanber Kalesi’nin yapımını başlattı (16 Mart); kalenin yapımı 50 günde tamamlandı (4 Mayıs).-1630Mihriban Savaşı (5 Mayıs).-1630Osmanlı ordusu, Nihavend civarındaki Çemhal ovasında İran ordusunu yendi. Bu savaşta Loristan hakimi Hüseyin Han kaçarak canını zor kurtardı (14 Temmuz).-1630Bağdat, ikinci kez kuşatıldı (5-6 Ekim). 39 gün süren kuşatma, bir sonuç alınamadan kaldırıldı (14 Kasım).-1630Ardı ardına yapılan savaşlar sonucu yorulan askerler ayaklandı; bunun üzerine Hüsrev Paşa, Bağdat seferini erteledi (6 Eylül).-1631Bağdat başarısızlığından dolayı Hüsrev Paşa azledilerek yerine eski veziriazam Müezzinzade Hafız Ahmet Paşa getirildi (25 Ekim).-1631Osmanlı siyaset kuramcısı Koçi Bey, IV. Murat’a toplumsal bunalımların nedenlerini açıklayan risalesini sundu.-1631Topkapı Sarayı’na hücum edip IV. Murat’ı tehdit eden zorbalar, Veziriazam Müezzinzade Hafız Ahmet Paşa’yı linç ettiler.Bu olaydan sonra ikinci vezir Topal Recep Paşa veziriazam oldu (11 Mart).-1632Tokat’ta boğdurulan Veziriazam Hüsrev Paşa’nın idamına kanıt olmak üzere kesik başı İstanbul’a getirildi (11 Mart).-1632Zorbalarla işbirliği yapan Topal Recep Paşa idam edildi, Tabanıyassı Mehmet Paşa veziriazam oldu (18 Mayıs).-1632Devlet idaresini bizzat eline alan IV. Murat, Yeniçeri ve sipahi ocaklarını sindirerek zorbaların hakimiyetine son verdi (8 Haziran).-1632Balıkesir taraflarında büyük bir isyan çıkaran İlyas Paşa, teslim alınıp İstanbul’a getirildi ve affedildiği halde idam edildi (Ağustos).-1632İstanbul’da çıkan büyük yangında şehrin beşte biri kül oldu (2 Eylül).-1633Kahvehaneler kapatıldı ve tütün yasağı getirildi (16 Eylül).-1633Van Kalesi, Safevi (İran) kuşatmasından kurtarıldı (15 Ekim).-1633IV. Murat, bozulmaya başlayan İlmiyye sınıfını düzeltmeye karar verdi. Şeyhülislâm Ahizade Hüseyin Efendi, bir iftiraya kurban gidip öldürüldü (7 Ocak).-1634Lehistan Kazaklarının, barış antlaşmasına rağmen yaptıkları akınlardan dolayı IV. Murat, sefere çıkmak üzere İstanbul’dan hareket etti (8 Nisan).-1634Lehistan hükümetinin, Osmanlı şartlarını kabul etmeye karar verdiği hakkındaki haber üzerine IV. Murat, seferden vazgeçti ve Edirne’den yola çıkıp (27 Temmuz) İstanbul’a döndü (5 Ağustos).-1634IV. Murat, İstanbul’a döner dönmez içki yasağı koyup meyhaneleri yıktırdı (5 Ağustos).-1634Abaza Mehmet Paşa, Rumlarla Ermeniler arasında çıkan bir anlaşmazlıkta Ermenilerden rüşvet aldığı iddiasıyla idam edildi (23-24 Ağustos).-1634Osmanlılarla Lehistan arasında barış antlaşması yapıldı (Eylül).-1634Türk şiirinin usta adlarından Nef’i, yazdığı hicivler yüzünden IV. Murat’ın emriyle boğduruldu (27 Ocak).-1635IV. Murat, zorbalardan başka, valilerle kadıları da eğitmek ve onlara gözdağı vermek amacıyla birçok kişiyi idam ettirdi (2 Temmuz).-1635Erivan Kalesi kuşatıldı (28-29 Temmuz);kuşatmanın 12. günü kale teslim alındı (8 Ağustos).-1635IV. Murat, Erivan‘dan Tebriz üzerine hareket etti (20 Ağustos).-1635I. Ahmet’in oğullarından ve IV. Murat’ın kardeşlerinden Şehzade Bayezid ile Şehzade Süleyman, İstanbul’da idam edildi (26-27 Ağustos).-1635Tebriz’e doğru ilerleyen IV. Murat, Hoy şehrine girdi (1 Eylül);daha sonra Tebriz altıncı kez işgal edildi (11 Eylül).-1635IV. Murat, “Revan Fatihi’’ olarak parlak bir törenle İstanbul’a döndü (27 Aralık).-1635Erivan Kalesi, yardım gelmeyişi ve hava şartlarının kötü olması nedeniyle İranlılar tarafından geri alındı (1 Nisan).-1636Mihriban Savaşı’nda Şam Valisi Küçük Ahmet Paşa şehit oldu (1 Kasım).-1636Salonta Savaşı (3 Ekim).-1636Erivan Kalesi’ne yardım yetiştiremeyen Veziriazam Tabanıyassı Mehmet Paşa, görevden alınarak yerine Bayram Paşa getirildi (2 Şubat).-1637Doğu seferine çıkan yeni Veziriazam Bayram Paşa, İstanbul’dan hareket etti (7 Nisan).-1637Kırım’daki karışıklıklar yüzünden yardımsız kalan Azak Kalesi, Kazaklar tarafından zaptedildi (5 Temmuz).-1637IV. Murat’ın kardeşlerinden Şehzade Kasım idam edildi (17 Şubat).-1638Bağdat seferine çıkan IV. Murat, İstanbul’dan hareket etti (8 Nisan).-1638Veziriazam Bayram Paşa, Bilecik’e yakın Cüllab’da öldü (26 Ağustos).-1638Bağdat Kalesi kuşatıldı (15-16 Kasım).-1638Bağdat’ta altı gün süren şiddetli çatışmalar başladı (19 Aralık).-1638Veziriazam Tayyar Mehmet Paşa’nın şehit olması üzerine Kaptan-ı Derya Kemankeş Kara Mustafa Paşa veziriazamlığa getirildi (23 Aralık).-1638Bağdat, teslim alındı (24 Aralık).-1638IV. Murat, Irak’ta Şiîliğe karşı Sünnîlik abidesi demek olan İmam-ı Azam Türbesi’ni ziyaret edip orduyu kutladı (26 Aralık).-1638Yeniçeri Ağası Küçük Hasan Ağa, Bağdat valiliğine atandı (27 Aralık).-1638IV. Murat’ın isteği üzerine Bağdat seferi anısına İstanbul’da Topkapı Sarayı içinde Bağdat Köşkü yaptırıldı.-1639Türkiye’nin İran, Irak ve Ermenistan sınırlarını belirleyen Kasr-ı Şirin Antlaşması imzalandı (17 Mayıs).-1639IV. Murat, 17 yıl saltanat sürdükten sonra 28 yaşında öldü (8-9 Şubat gecesi).-1640

Yorumlar