GÜNDEM

Osmanlı'da Ramazan nasıl olurdu?

Osmanlı dönemin'de ki Ramazan ayı yaşımını anlayabilmek için, öncelikle toplumsal durumu analiz etmemiz gerekir. Peki Osmanlı'da ki toplum ne tür bir toplum idi?Osmanlı da halk arasında hoşgörü, saygı, ahlak, güzel davranışlar en üst boyuttaydı. Bu sebep ile örnek bir toplum yapısına sahip bir Devletti. Bu saygı çerçevesi içerisinde kurulmuş olan toplumsal durum nereden geliyor diye soranlarınız olmuştur. Bunun cevabı Türk adeti ve kültürü ile birlikte İslamın verdiği güzelliklere dayaniyor. Yani İslam adeta toplumda insanları birbirine bağlayan, saygı ve sevgiyi öğretip, daim eden bir alet halini almıştı. İslam zaten Rabbimizden bize gelen bir yaşam tarzıydı. Buna uyan bir toplum, ne güzel.bir tomplumdur...Osmanlı Halkının Ramazan ile kavuşması...Bu ahlaki boyutu da düzeyi de güçlü olan Osmanlı halkı Ramazanda nasıl bir yaşam sürüyordu?İlk olarak toplum arasında olan güzellikler devam ediyordu ve diğer tarafta ise Ramazanı- Şerifin gelişi ile birlikte tüm gelenekler başliyord…

Üçüncü Ahmed

Sultan Üçüncü Ahmed, 30 Aralık 1673 günü doğdu. Babası Sultan Dördüncü Mehmed, annesi Emetullah Rabia Gülnuş Sultan'dır. Annesi Girit asıllıdır. Sultan İkinci Mustafa'nın öz kardeşi olan Sultan Üçüncü Ahmed, uzun boylu, kara gözlü, doğan burunlu ve buğday tenli idi. Son derece zekî, hassas ve zarif bir insandı. İyi bir tahsil ve terbiye görmüş olan Sultan Üçüncü Ahmed ünlü hocalardan dersler almıştı.
Sultan Üçüncü Ahmed, ağabeyi Sultan İkinci Mustafa'nın vefatı üzerine 22 Ağustos 1703 tarihinde otuz yaşında iken Edirne'de tahta geçti. Osmanlı Devleti açısından önemli bir yere sahip olan Lâle Devri boyunca padişahlık yapan Sultan Üçüncü Ahmed, hattat ve şâirdi. "Necib" mahlasıyla şiirler yazdı. Ayrıca musiki ile de yakından ilgileniyordu. Divan şairlerinden Urfalı Nabi Efendi'nin hem kendisini hem de şiirlerini çok
severdi.
Gençliği diğer Osmanlı şehzadelerine göre bir hayli serbest geçti. Şehzadelerin öldürülmesi geleneği kalktığından, rahat bir hayat sürdü. İstediği her şeyle ilgilendiği için bilgisi de, görgüsü de arttı. Avrupa'daki gelişmeleri inceleme fırsatı buldu ve matbaanın Osmanlı Devleti'ne gelmesi için çok çaba sarfetti. Yirmi yedi yıl gibi uzun bir süre tahtta
kalan Sultan Üçüncü Ahmed, çıkan Patrona Halil isyanı sonunda, 1 Ekim 1730 tarihinde
padişahlıktan çekildi.
Sultan Üçüncü Ahmed'in padişahlığının ilk günleri, tamamen disiplinden çıkmış yeniçerileri yatıştırma gayretleri ile geçti. Ancak kendisini padişah yapan yeniçerilere karşı etkili olamadı. Sultan Üçüncü Ahmed'in sadrazamlığa getirdiği Çorlulu Ali Paşa, ona idarî konularda yardımcı olmaya çalıştı, hazine için yeni düzenlemelerde bulundu ve Sultan Üçüncü Ahmed'e rakipleriyle mücadelesinde destek oldu.
Sultan Üçüncü Ahmed zamanında, Rusya ile olan ilişkilerde gerginlik yaşandı. Bunun sebebi Rusya'nın Orta Asya üzerinde yayılma siyaseti izlemesi, Balkanlar'daki toplumları slavlaştırmaya çalışması, açık ve sıcak denizlere inmek istemesiydi.
Erkek Çocukları: Birinci Abdülhamid, Üçüncü Mustafa, Süleyman, Bayezid, Mehmed, İbrahim, Numan, Selim, Ali, İsa, Murad, Seyfeddin, Abdülmecid, Abdülmelik
Kız Çocukları: Emine, Rabia, Habibe, Zeyneb, Zübeyde, Esma, Hatice, Rukiye, Saliha, Atike, Reyhan, Esime, Ferdane, Nazife, Naile, Ayşe, Fatma, Emetullah, Ümmüselma, Emine, Rukiye, Zeyneb, Sabiha.
Saltanatı sonundaki Osmanlı sınırları
Osmanlı İmparatorluğu
Prenslikler veya Beylerbeylikleri
İşgal edilmiş toprakları
Dönemin Önemli Olayları
II. Mustafa’nın öz kardeşi III. Ahmet, 23. Osmanlı padişahı olarak 30 yaşında tahta çıktı (22 Ağustos).-1703II. Mustafa’nın tahtan indirilmesinde etken olan ihtilâl idaresi, III. Ahmet tarafından, ihtilâlin elebaşıları birbirine düşürülerek tasfiyeye başlandı. Kavanoz Ahmet Paşa sadrazamlıktan alınıp Enişte Hasan Paşa sadarete getirildi (17 Kasım).-1703II. Mustafa, tahttan indirilişinden 4 ay 8 gün sonra 40 yaşında öldü ve Yeni Camii’de babası IV. Mehmet’in türbesine gömüldü (29 Aralık).-1703Enişte Hasan Paşa'nın azli sonrası Kalaylıkoz Ahmet Paşa veziriazam oldu (28 Eylül).-1704Rus Çarı Deli Petro’nun barış şartlarını yerine getirmede isteksiz davranması üzerine Karadeniz’deki ve sınırdaki tüm kalelerde güvenlik önlemleri alındı.-1704Alman yönetimine karşı Macaristan’da Rakoçi Ferenç, isyan hareketi başlattı.-1704Kalaylıkoz Ahmet Paşa azledilip Kaptan-ı Derya Baltacı Mehmet Paşa veziriazamlığa getirildi (25 Aralık).-1704Kasımpaşa’daki Tersane-i Amire’de gemi kalafatlanırken ihmal yüzünden kereste depolarının yanması sonucu olay yerine giden padişah, Kaptan-ı Derya Abdullah Paşa’yı bu olayın sorunlusu kabul edip ibret olsun diye hemen idam ettirdi.-1705Baltacı Mehmet Paşa'nın yerine Çorlulu Ali Paşa veziriazam oldu (3 Mayıs).-1706III. Ahmet’te çiçek ve özellikle lâle merakı başladı. Bu sebeple Saray-ı Hümayunda “Şimşirlik” denen yerde çiçek bahçesi tanzim edildi ve bu bahçede saray eğlencesi düzenlendi.-1707Sadrazam Çorlulu Ali Paşa Camii’nin yapımı tamamlanıp ibadete açıldı.-1707İstanbul Eyüp’te çıkan yangında, İskele civarı yalılarıyla Eyüp Çarşısı tamamen yandı.-1708Üsküdar’da Yeni Valide Camii’nin yapımına başlandı. Bu camiyi yaptıran, IV. Mehmet’in eşi Emetullah Rabia Gülnûş Sultan’dır. Kendisi’de, caminin yanında çok güzel bir yapı olan bir açık türbede yatmaktadır.-1708Cezayir’in en önemli limanlarından Oran kentinin anahtarları, III. Ahmet’e takdim edildi (14 Aralık).-1708III. Ahmet, 4 yaşındaki kızı Fatma Sultan’ı, zekâsı ve yakışıklılığıyla ünlü istikbalin veziriazamı Silahtar Ağası Şehit Ali Paşa'ya nikâhladı.-1709Silahtar Ağanın baskısına dayanamayan Muşkaralı İbrahim Ağa (geleceğin büyük sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa) kendi isteği ile harameyn muhasebeciliğine atanıp saraydan çıkarıldı.-1709Lale merakının gittikçe artması üzerine III. Ahmet,sarayın has oda sofası önünde yeni bir lâle bahçesi tanzim ettirip ışıklandırma için billûr avizelerle donattı.-1709Beşiktaş’taki Kara Mehmet Paşa Yalısı, sahilsaray olarak düzenlendi; bahçesinde lâleler yetiştirildi.-1709İsveç Kralı Demirbaş Şarl (Charles), Poltova’da Rus Çarı Deli Petro’ya mağlûp olması üzerine maiyetiyle birlikte Türkiye’ye iltica etti.-1709Boğdan voyvodası Mihail’in ihaneti yüzünden Ruslar, bu prenslik toprağında mülteci olarak bulunan 2000 İsveç askerini kılıçtan geçirdi. Boğdan voyvodası görevden alındı ve Türk-Rus ilişkileri gerginleşti. Fakat daha önceki barış antlaşması yenilendi.-1710İsveç kralına gösterilen misafirperverliğin devlete ağır külfetler yüklediği, kralın Bender’deki ikametinin ileride Rusya ile yeni bir savaşa sebep olacağı gerekçesiyle Sadrazam Çorlulu Ali Paşa azledilip Köprülü Numan Paşa veziriazamlığa getirildi (16 Haziran).-1710Numan Paşa'nın azli sonrası Baltacı Mehmet Paşa ikinci kez sadrazam oldu (18 Ağustos).-1710Veziriazam Baltacı Mehmet Paşa'nın komutasındaki Osmanlı ordusu, Prut seferine çıktı (9 Nisan).-17113 gün süren Prut Savaşı’nda Kırım Hanı Devlet Giray’ın da yardımıyla Rus ordusu kuşatıldı. Rus ordusunun aman dilemesi sonucu Prut Barış Antlaşması yapıldı (21 Temmuz).-1711İstanbul’daki düşmanları tarafından, çarı elden kaçırmakla suçlanan Baltacı Mehmet Paşa görevden alındı; yerine Gürcü Yusuf Paşa veziriazam oldu (20 Kasım).-1711Büyük divan şairi Nâbi öldü (10 Nisan).-1712İngiliz ve Hollanda elçilerinin aracılığıyla İstanbul’da 25 yıllık bir barış anlaşması imzalandı (16 Nisan).-1712Rusların anlaşma şartlarını yerine getirmemelerinden dolayı yeni bir Rus seferine karar verildi (11 Kasım).-1712Gürcü Yusuf Paşa'nın yerine Silahtar Süleyman Paşa, veziriazamlığa getirildi (12 Kasım).-1712Bender’de mülteci bulunan İsveç Kralı Demirbaş Charles’ın, memleketine gönderilmesine karar verildi (1 Şubat).-1713Silahtar Süleyman Paşa'nın yerine Kaptan-ı Derya Hoca İbrahim Paşa (6 Nisan); Hoca İbrahim Paşa'nın azledilip idam edilmesiyle de Silahtar Ali Paşa veziriazam oldu (27 Nisan).-1713Osmanlı-Rus barışına kesin şeklini veren Edirne Antlaşması imzalandı (24 Haziran).-1713Mülteci İsveç Kralı Demirbaş Şarl, Dimetoka’dan memleketine dönmek üzere hareket etti (19 Eylül).-1714Akdeniz’deki korsanlık olayları yüzünden Venedik ile yapılan anlaşma bozuldu ve Venedik seferine karar verildi (8 Aralık).-1714III. Ahmet ve Veziriazam Silahtar Ali Paşa, ordunun başında İstanbul’dan Edirne’ye hareket etti (1 Nisan). Padişah, Edirne’de kaldı ve Ali Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Serez-Selânik-Yenişehir üzerinden Mora’ya gitti (19 Nisan).-1715Mora’nın kuzeyini ele geçiren Osmanlı ordusu, Anadolu’dan (Nauplion) Güney Mora’ya hareket etti (7 Ağustos).-171551 günde Mora fethini tamamlayıp Mora’yı Venediklilerden geri alan Osmanlı ordusu, Mora’dan hareket etti (22 Ağustos).-1715Suda, Carabusa ve İspirlonga kaleleri ele geçirildi; böylece Venedikliler Girit’ten tamamen uzaklaştırıldı (24 Eylül).-1715Venediklileri himayeye kalkışan Avusturya’ya karşı Nemçe seferi açıldı (24 Nisan).-1716Petervaradin Savaşı’nda Osmanlı ordusu bozguna uğradı. Bu savaşta Veziriazam Silahtar Ali Paşa şehit düştü (5 Ağustos).-1716Şehit düşen Silahtar Ali Paşa'nın yerine Belgrad Muhafızı Hacı Halil Paşa, veziriazamlığa ve ordu komutanlığına getirildi (22 Ağustos).-1716Vak’anüvis (resmi devlet tarihçisi) Nâima, 62 yaşında öldü (Eylül).-1716Macaristan’daki son Türk vilayet merkezi olan Tamışvar Kalesi düşman eline geçti (20 Ekim).-1716III. Ahmet’in oğlu Şehzade Mustafa (III. Mustafa) dünyaya geldi (28 Ocak).-1717III. Ahmet’in kızı Fatma Sultan’la evlenen Nevşehirli İbrahim Paşa, saraya damat oldu (18 Şubat).-1717Belgrad Kalesi, çatışma olmaksızın Avusturya’ya teslim edildi (18 Ağustos).-1717Veziriazam Hacı Halil Paşa'nın yerine Nişancı Mehmet Paşa getirildi (26 Ağustos).-1717Nişancı Mehmet Paşa'nın azliyle boşalan sadrazamlık makamına Nevşehirli Damat İbrahim Paşa getirildi (9 Mayıs).-1718İstanbul Cibali’de çıkan ve şiddetli poyrazın etkisiyle gittikçe yayılan yangın, 27 saat içinde şehrin büyük bölümünü kül etti (17 Temmuz).-1718Venedik ve Avusturya ile Pasarofça Antlaşması imzalandı (21 Temmuz).-1718Osmanlı İmparatorluğu’nda 12 yıl süren ve “Lale Devri” olarak adlandırılan dönem başladı.-1718İstanbul’da 3 dakika süren büyük bir deprem oldu (25 Mayıs).-1718İstanbul Gedikpaşa yangınında Kumkapı’dan surlara kadar birçok güzel saray ve konak tamamen yandı (21-22 Temmuz).-1718III. Ahmet Kütüphanesi yapıldı (23 Kasım).-1719Damat İbrahim Paşa Külliyesi’nin yapımı tamamlandı.-1720Kuleli Bahçe Camii’nin yapımı sona erdi.-1720III. Ahmet, oğullarına Okmeydanı’nda 15 gün 15 gece süren sünnet düğünü yaptırdı.-1720İstanbul Kız Kulesi’ne ilk defa olarak bir deniz feneri konuldu.-1721İstanbul Balat’taki yangında yüzlerce ev yandı.-1721Diplomat ve bilim adamı, yazar Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi, elçilik göreviyle gittiği Fransa’dan döndü.-1721Kâğıthane deresi üzerinde Sadabad Sarayı yapıldı.-1722Safevî (İran) tahtındaki karışıklıklar üzerine Osmanlı ordusu, doğu cephesi harekatına başladı. Gürcistan’da işgal edilen Tiflis ve Gori kaleleri anahtarları, III. Ahmet’e takdim edildi (9 Temmuz).-1723Silahtar Tarihi yazarı Fındıklılı Mehmet Ağa öldü.-1723İran’da Kirmanşah, Loristan ve Erdelan eyalet merkezleri, Osmanlı ordusu tarafından işgal edildi (15 Ekim).-1723Romen devlet adamı, tarihçi, ansiklopedici, yazar ve besteci Kantemiroğlu (Dimitrie Cantemir) öldü.-1723Azerbaycan Cephesi Seraskeri Köprülü Abdullah Paşa'nın gönderdiği kuvvetler, Hoy şehrini fethetti. Bunun üzerine Çors Kenti de teslim oldu. Böylece Batı İran’ın önemli bölümü ele geçirilmiş oldu (6 Mayıs).-1724Batı İran’ın paylaşımı konusunda Osmanlı-Rus Barış Antlaşması imzalandı (24 Haziran).-1724Kafkas cephesinde Nahcıvan fethedildikten sonra Irak cephesinde de 58 günlük bir kuşatmayı takiben Hemedan’a girildi. Ayrıca Azerbaycan cephesinde de Tebriz Kalesi kuşatıldı (31 Ağustos).-1724Erivan Kalesi, çatışma olmaksızın teslim alındı (3 Ekim).-1724III. Ahmet’in Rabia Şermi Sultan’dan olan oğlu I. Abdülhamit dünyaya geldi (20 Mart).-1725Fransız mühendisi Davut Gerçek Ağa, İstanbul’da ilk defa olarak yangın tulumbası yapıp kullandı. Daha sonra Davut Gerçek Ağa’nın başında bulunduğu, Yeniçeri Ocağı’na bağlı bir Tulumbacı Ocağı kuruldu.-1725İran’ın Tebriz (3 Ağustos) ve Gence (4 Eylül) şehirleri fethedildi.-1725Loristan eyaleti ve eyalet merkezi Hürremabad, Osmanlı topraklarına katıldı (6 Eylül).-1725Afganlı Eşref Şah’ın, Hilâfet iddiasıyla Batı İran’ı tahliye isteği reddedildi (12 Mart).-1726Andican Savaşı.-1726İstanbul Bebek’te cami, hamam ve Hümûyunâbad sahil sarayı yapıldı.-1726İstanbul kadınlarının sokaklarda süslü ve açık saçık gezmeleri yasaklandı.-1726Matbaacılığın kabulü hakkında ferman yayımlandı (Temmuz).-1727İstanbul çiçekçilerinde lâle soğanı karaborsasının görülmesi üzerine lâle soğanı fiyatlarına narh konuldu. Uymayanlar, uzak ülkelere sürgünle cezalandırıldılar.-1727İran’la Hemedan Barış Antlaşması imzalandı (4 Ekim).-1727İlk Osmanlı matbaası faaliyete geçti ve ilk eser olarak “Vankulu Lûgatı” dizilmeye başlandı (16 Aralık).-1727Üsküdar’da III. Ahmet Meydan Çeşmesi yapıldı.-1728Topkapı Sarayı önünde III. Ahmet Sebili ve Çeşmesi yapıldı.-1728Büyük İstanbul yangınında şehrin sekizde biri yandı (27 Temmuz).-1729İran’da Ali Han, yıkılmakta olan Safevî saltanatını canlandırdı. Önce Afganlı Eşref Şah’ı mağlûp ettikten sonra Batı İran’da Osmanlıların fethettiği Nihavend, Hemedan ve Kirmenşah’ı geri aldı (2 Temmuz).-1730Batı İran’da Osmanlıların fethettiği yerleri geri almak için başlayan İran taarruzlarından dolayı III. Ahmet, Doğu seferine çıkmak üzere İstanbul’dan hareket etti.-1730Patrona Halil isyanı (28 Eylül).-1730Patrona Halil Ayaklanması sonucu Lâle Devri padişahı III. Ahmet, 27 yıllık saltanatı sonrası 57 yaşında tahttan indirildi.-1730

Yorumlar